2026 жылдың І жартыжылдығында мемлекеттік мүлік 54 млрд теңгеге мемлекеттік ұйымдарға берілді

Мемлекеттік мүлік беру мен сатуда рекордтық өсім

2026 жылдың І жартыжылдығында Қазақстанда мемлекеттік ұйымдарға берілген мүлік құны 54,1 млрд теңгеге жетті. Бұл 2025 жылғы 5,3 млрд теңгемен және 2024 жылғы 3,39 млрд теңгемен салыстырғанда айтарлықтай өсу. Мүлік саны бойынша да өсім байқалады: 2026 жылдың алғашқы алты айында 198,6 мың бірлік мүлік берілсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 102,5 мың, ал 2024 жылы 92,1 мың бірлік болған.

Мемлекет сатудан да табысты арттырды: 2026 жылдың І жартыжылдығында сатудан түскен түсім 2,2 млрд теңгеге жетті, бұл 2025 жылғы 1,4 млрд теңгеден жоғары, бірақ 2024 жылғы 8,5 млрд теңгеден төмен. Сатылған мүлік саны 623,3 мың бірлікке жетті. Атап айтқанда, 24 жылжымайтын мүлік объектісінен 1,67 млрд теңге, 88 көлік құралынан 380 млн теңге түсті.

Мемлекеттік мүлік айналымындағы жаңа ережелер

2026 жылдың қыркүйегінде мемлекеттік мүлікті сату ережелеріне өзгерістер енгізілді. Енді бұрын пайдаланылған өнеркәсіптік тауарлар тек аукциондар арқылы сатылады. Сонымен қатар, көлік құралдарын беру құқығы бар мемлекеттік ұйымдардың тізімі кеңейтілді. Мүлік, мемлекеттік ұйымдарға берілмеген жағдайда, саудаға қойылып немесе жойылады. Барлық операциялар e-qazyna.kz порталы арқылы жүзеге асады.

Қатысты салалар мен мүдделі тараптар

Бұл өзгерістер мемлекеттік басқару, қаржы және активтерді басқару саласындағы ұйымдарға, сондай-ақ мемлекеттік мүлікпен жұмыс істейтін кәсіпорындарға қатысты. Инвесторлар мен нарық қатысушылары үшін сатылымның ашықтығы мен аукциондар арқылы өткізілуі маңызды.

Қауіптер мен мүмкіндіктер

Мүлік айналымының өсуі мемлекеттік ұйымдардың активтерін тиімді пайдалануына мүмкіндік береді, бірақ сатылым көлемінің өсуі нарықтағы баға тұрақтылығына әсер етуі мүмкін. Сондай-ақ, конфискацияланған және коммуналдық мүлік туралы толық ақпараттың болмауы есептіліктің толықтығын шектейді. Жаңа ережелер аукциондардағы бәсекелестікті арттырып, сатылымның ашықтығын қамтамасыз етуі ықтимал.

Тексеру қажет сұрақтар

• Мүлік құнының өсуіне қандай негізгі объектілер әсер етті?
• Конфискацияланған және коммуналдық мүлік туралы толық ақпарат қай уақытта жарияланады?
• Жаңа аукциондық ережелер сатылымдардың тиімділігін қалай өзгертеді?
• Мемлекеттік ұйымдарға мүлік беру үлесінің өсуі олардың қаржылық көрсеткіштеріне қалай ықпал етеді?

Мемлекеттік мүлік айналымындағы трендтер мен болашақ даму

2026 жылдың алғашқы жартыжылдығындағы мүлік беру мен сатудың қарқынды өсуі мемлекеттік активтерді басқаруда жаңа кезеңнің басталғанын білдіреді. 2024 және 2025 жылдарымен салыстырғанда берілген мүлік құны 10 есе өскен, бұл мемлекеттік ұйымдардың активтерін қайта құрылымдау және тиімді пайдалану бағытындағы шаралардың нәтижесі болуы мүмкін. Сатылым көлемінің өсуі нарықта сұраныстың артуымен және мемлекеттік мүліктің ашық саудаға шығарылуымен байланысты.

Алайда, 2024 жылы сатылған мүліктің үлесі 27,5% болса, 2025 жылы және 2026 жылдың І жартыжылдығында бұл көрсеткіш 7,9% деңгейінде тұрақтап тұр. Бұл мүлік айналымының құрылымдық өзгерістерге ұшырағанын және сатылым тиімділігінің төмендегенін көрсетуі ықтимал.

Жаңа аукциондық тәртіптер мен мемлекеттік ұйымдарға мүлік беру тізімінің кеңеюі нарықта бәсекелестікті күшейтіп, мемлекеттік активтерді басқарудағы ашықтықты арттырады. Бұл үрдіс мемлекеттік мүлік нарығының қалыптасуына және оның инвестициялық тартымдылығын арттыруға ықпал етуі мүмкін. Болашақта конфискацияланған және коммуналдық мүлік туралы толық мәліметтердің ашылуы есептілік пен басқару тиімділігін жақсартуға септігін тигізеді.

Осылайша, мемлекеттік мүлік айналымындағы өзгерістер мемлекеттік ұйымдардың қаржылық жағдайына, нарықтағы баға динамикасына және мемлекеттік активтерді басқару саясатына тікелей әсер етеді. Бұл үрдістерді әрі қарай бақылау үшін мүлік беру мен сатылым көлемінің, сондай-ақ жаңа ережелердің нарықтық әсерін көрсететін көрсеткіштерді мұқият талдау қажет.