2026 жылдан бастап ЭЦП-ні беру мен пайдалануға қатаң шектеулер енгізіледі

Электрондық цифрлық қолтаңбаны беру және пайдалану шектеулері

2026 жылдың шілдесінен бастап Қазақстанда электрондық цифрлық қолтаңбаны (ЭЦП) басқа адамға беру заңмен тыйым салынады. Бұл ретте, директордың келісімі болса да, оның ЭЦП-ін басқа адамға беру заңды болмайды. Заң бұзылған жағдайда айыппұлдар жеке тұлғалар мен бизнестің көлеміне қарай айтарлықтай өзгереді: жеке тұлғаларға ЭЦП кілтін беру үшін 43 250 теңге, ал ірі бизнеске 648 750 теңгеге дейін айыппұл салынады. ЭЦП-ні рұқсатсыз пайдалану да қатаң жазаланады — жеке тұлғаларға 216 250 теңге, ал ірі бизнеске 865 000 теңгеге дейін.

ЭЦП алу және басқару тәртібіндегі өзгерістер

2026 жылдың қыркүйегінен бастап Қазақстанның Ұлттық удостоверяющий орталығы (НУЦ РК) ЭЦП сертификаттарын беру ережелерін жаңартады. Енді бухгалтер немесе қызметкер ЭЦП алу үшін НУЦ порталы арқылы өтініш береді және видеоидентификация арқылы өздігінен куәландырылады. Компания басшысы қызметкердің ЭЦП алу өтінішін жеке кабинетінде мақұлдауы тиіс. ЭЦП сертификатының жарамдылық мерзімі кілтті сақтау әдісіне байланысты бір немесе үш жылға беріледі.

Электрондық шот-фактуралар мен өкілеттіктерді беру

2026 жылдың 13 қазанынан бастап электрондық шот-фактураларды (ЭСФ) рәсімдеу тәртібі де өзгереді. Бірнеше қызметкерге электрондық сенімхат арқылы ЭСФ-мен жұмыс істеу құқығын беру мүмкіндігі енгізілді. Сонымен қатар, салық төлеушіде тәуекелдер анықталған жағдайда жүйе биометриялық идентификация талап етеді.

Құқықтық және операциялық маңызы

ЭЦП-ні басқа адамға беру немесе рұқсатсыз пайдалану заңды жауапкершілікке әкеледі, бұл бизнестің сенімділігі мен қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Бухгалтерлер мен қызметкерлерге жеке ЭЦП алу міндеттелуі компания ішіндегі бақылау мен есептілікті күшейтеді. Сонымен қатар, электрондық шот-фактуралар жүйесіндегі жаңалықтар бизнес-процестерді автоматтандыруға және тәуекелдерді азайтуға бағытталған.

Нені тексеру қажет

Компанияларға ЭЦП-ді беру және пайдалану тәртібі қалай ұйымдастырылғанын, қызметкерлердің жеке ЭЦП алу процесін, сондай-ақ электрондық шот-фактуралар жүйесіндегі өкілеттіктерді беру механизмдерін қайта қарау маңызды. Айыппұлдар мен заң талаптарын бұзбау үшін ішкі бақылау жүйесін күшейту қажет.

ЭЦП талаптарының өзгерісі бизнеске қалай ықпал етеді

2026 жылғы өзгерістер ЭЦП-нің қауіпсіздігін арттыруға бағытталған, бұл цифрлық трансформация мен электрондық құжат айналымының сенімділігін жоғарылатады. Бұрынғы тәжірибеде ЭЦП кілтін бөлісу арқылы туындайтын тәуекелдер айтарлықтай азаяды. Бұл үрдіс әсіресе ірі компаниялар мен мемлекеттік органдар үшін маңызды, себебі оларда ақпараттық қауіпсіздік пен заңдылық талаптары жоғары. Сонымен қатар, бухгалтерлер мен қызметкерлердің жеке ЭЦП алу міндеті ішкі бақылауды күшейтіп, жауапкершілікті нақтылайды. Электрондық шот-фактуралар жүйесіндегі биометриялық идентификация мен электрондық сенімхаттар бизнес-процестердің автоматтандырылуын әрі қарай дамытады. Компаниялар үшін бұл өзгерістер операциялық тәуекелдерді азайтып, цифрлық қызметтердің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Алдағы кезеңде ЭЦП пайдалану мен басқару ережелерінің сақталуын бақылау, қызметкерлердің жеке ЭЦП алуын қамтамасыз ету және электрондық шот-фактуралар жүйесіндегі жаңа функцияларды тиімді енгізу бизнес үшін басты бақылау нүктелері болады. Бұл өзгерістер цифрлық қауіпсіздік пен заңдылықты нығайтуға бағытталған құрылымдық сдвиг ретінде қарастырылуы тиіс.