Қазақстан мен Түркия арасындағы тауар айналымы 2026 жылы 1,6 есеге өсті

Қазақстан мен Түркия арасындағы сауда көлемінің өсуі

2026 жылдың қаңтар-шілде айларында Қазақстан мен Түркия арасындағы тауар айналымы 4,7 млрд АҚШ долларын (шамамен 2,3 трлн теңге) құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,6 есе көп. Экспорттық көлем 5 млн тоннаға жетіп, 1,5 есеге өсті. Экспорттан түскен табыс 3,9 млрд АҚШ долларына (шамамен 1,9 трлн теңге) жетіп, 1,9 есеге артты.

Негізгі экспорттық тауарлар және олардың динамикасы

Қазақстаннан Түркияға мұнай мен мұнай өнімдері 2,4 млн тонна көлемінде жеткізілді, бұл салада экспорт 1,7 есеге өскен. Көмір және отын экспорты 2 млн тоннаны құрап, 1,5 есеге артты. Мыс және мыс қоспаларының экспорты 159,8 мың тоннаға жетіп, оның сатылымынан 2 млрд АҚШ доллары (шамамен 980 млрд теңге) табыс түсті. Сондай-ақ, өңделмеген алюминий мен мырыш экспорты 4,7 есеге өсіп, 73,4 мың тоннаны құрады. Сұйытылған пропан мен бутан экспорты екі есеге көбейіп, 33,9 мың тоннаға жетті.

Өсім байқалған басқа тауарлар қатарында чечевица (6%), электродвигательдер мен генераторлар (3,5 есеге), бидай клейковинасы (4,2 есеге) бар. Алайда, пропилен полимерлері мен мақта талшығының экспорты тиісінше 1,6 және 1,9 есе төмендеді.

Импорттағы өзгерістер

Импорт көлемі табиғи көрсеткішпен 12,4% төмендеп, 154,2 мың тоннаға дейін қысқарды. Ақшалай көлемі де 6,5% кеміп, 815,8 млн АҚШ долларын (шамамен 400 млрд теңге) құрады. Түркиядан киім-кешек пен аксессуарлардың импорты 1,9 есеге азайып, 3,1 мың тоннаға дейін түсті. Кондитерлік өнімдер мен шоколад импорты 19,6%, кілемдер 14,9%, балмұздақ 6,3% қысқарды.

Сонымен қатар, күнбағыс тұқымдары мен сабын, жуғыш заттардың импорты 33% өсіп, тиісінше 3,2 мың және 18 мың тоннаға жетті. Инкубациялық жұмыртқа импорты 6% ұлғайып, 37,3 млн дана болды. Фармацевтикалық өнімдер мен жылыту радиаторларының импорты да өсті, соңғысы 2,7 есеге артты.

Сауда қатынастарының маңыздылығы

Бұл деректер Қазақстан мен Түркия арасындағы сауда қарым-қатынастарының айтарлықтай кеңейгенін көрсетеді. Экспорттың өсуі елдің шикізаттық емес сектордағы әлеуетін арттыруға және нарықтық әртараптандыруға ықпал етеді. Түркия нарығы Қазақстан үшін стратегиялық бағыт болып қала береді, әсіресе энергетика және металлургия салаларында.

Саудадағы тәуекелдер мен даму мүмкіндіктері

Экспорттың негізгі үлесін мұнай және көмір өнімдері құрайтындықтан, әлемдік энергетикалық нарықтағы құбылмалылықтар Қазақстанның экспорттық табысына әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, импорттағы кейбір тауарлардың төмендеуі ішкі өндірістің дамуына немесе нарық сұранысының өзгеруіне байланысты болуы ықтимал.

Қазақстан мен Түркия арасындағы сауда қатынастарын әрі қарай нығайту үшін логистикалық инфрақұрылымды жетілдіру, кедендік рәсімдерді оңтайландыру және өнім сапасын арттыру маңызды. Бұл экспорттық әлеуетті кеңейтіп, екі елдің бизнес өкілдері үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.

Қазақстан-Түркия саудасының динамикасын бақылау қажет

Келесі кезеңдерде экспорт пен импорт көлемдерінің өзгерісі, негізгі тауар топтарының үлесі мен құны, сондай-ақ екі ел арасындағы сауда саясатының ықпалы маңызды индикаторлар болады. Әсіресе мұнай мен металл өнімдерінің әлемдік бағалары, логистикалық кедергілер және халықаралық сауда келісімдері сауда ағынына тікелей әсер етеді.

Қазақстан мен Түркия арасындағы сауда көлемінің жылдам өсуі – өңірлік экономикалық интеграцияның айқын белгісі. Бұл үрдіс тұрақты дамыған жағдайда, екі елдің кәсіпкерлері үшін жаңа экспорттық нарықтарды игеру және өндірісті әртараптандыру мүмкіндіктері артады.