ОТГ елдері кедендік цифрландыру мен электрондық алмасуды 2027 жылға дейін енгізеді

ОТГ елдері кедендік рәсімдерді цифрландыруды жеделдетуді мақұлдады

2026 жылдың 14 қазанында Бішкекте өткен 12-ші Орталық Түрақты Тұрақты Ұйымы (ОТГ) кеден әкімшіліктерінің басшыларының отырысында кедендік рәсімдерді цифрландыру және электрондық деректер алмасу жүйесін енгізу туралы маңызды шешім қабылданды. Қазақстан делегациясын Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы Жандос Дүйсембиев басқарды. Отырысқа Қазақстан, Қырғызстан, Әзірбайжан, Түркия және Өзбекстанның кеден басшылары қатысты. Отырысты Қырғызстанның кеден қызметінің басшысы Ұлан Қымсанов жүргізді.

Электрондық алмасу және пилоттық жоба 2027 жылға жоспарланған

Келісімге сәйкес, 2027 жылдың 1 наурызына дейін кедендік ақпарат алмасудың техникалық шарттары әзірленеді. Осыдан кейін ОТГ елдері арасында пилоттық электрондық деректер алмасу жобасы іске қосылады. Бұл пилоттық жоба келесі отырыста Түркияда ресми түрде басталмақ. Электрондық алмасу кедендік рәсімдерді жеделдетіп, жүк жеткізу уақытын қысқартуға бағытталған.

Кедендік тәуекелдерді басқаруда тәжірибе алмасу және ұзақ мерзімді жоспарлар

2026 жылдың 1 желтоқсанына дейін елдер кедендік тәуекелдерді басқаруда тәжірибе алмасу бойынша ұсыныстарын ұсынуы тиіс. Қазақстан мен Өзбекстан кедендік зертханалар арасындағы екіжақты ынтымақтастық тәжірибесін бөлісті. Сонымен қатар, 2027–2031 жылдарға арналған ОТГ кеден ынтымақтастығы бойынша іс-қимыл жоспарының кезең-кезеңімен дайындалуы бекітілді. Оған қоса, сенімді экономикалық операторлар бағдарламалары бойынша ынтымақтастық туралы меморандум әзірлеу қарастырылып отыр.

Жаңа технологиялар мен транзиттік мүмкіндіктерді дамыту

Отырыс барысында eTIR процедурасын енгізу және «бір терезе» қағидатын дамыту мәселелері талқыланды. Транскаспий кеден транзиттік порталының цифрландыру жоспарына енгізілуі де қарастырылды. Бұл шешімдер ОТГ елдерінің кедендік рәсімдерінің тиімділігін арттырып, транзиттік әлеуетін күшейтуге бағытталған. Орташа дәліз Азия мен Еуропа нарықтарын Каспий теңізі арқылы байланыстырады.

Келесі қадамдар мен бақылау нүктелері

ОТГ кеден басшыларының 13-ші отырысы 2027 жылы Түркияда өтеді. Сол кезде пилоттық жобаның нәтижелері мен техникалық шарттардың орындалу барысы қаралады. Сонымен қатар, кедендік тәуекелдерді басқару тәжірибесін алмасу және ұзақ мерзімді ынтымақтастық жоспарының іске асырылуы бақылауда болады.

ОТГ елдерінің кедендік цифрландыруы: нарық пен бизнес үшін маңызы

Кедендік рәсімдерді цифрландыру және электрондық деректер алмасу ОТГ елдерінің сауда және транзиттік операцияларын айтарлықтай жеңілдетеді. Бұл әсіресе экспорт-импортпен айналысатын компаниялар үшін жеткізу мерзімдерін қысқартуға, логистикалық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, кедендік тәуекелдерді басқаруда тәжірибе алмасу қауіпсіздік пен бақылаудың сапасын арттырады. Ұзақ мерзімді ынтымақтастық жоспары аймақтық сауда интеграциясын нығайтып, транзиттік әлеуетті кеңейтуге ықпал етеді.

Цифрландыру тренді және оның даму перспективасы ОТГ елдерінде

ОТГ елдерінің кедендік цифрландырудағы бұл қадамдары аймақтық интеграцияның тереңдеуін көрсетеді. Техникалық шарттардың 2027 жылға дейінгі дайындалуы және пилоттық жобаның іске қосылуы цифрлық трансформацияның нақты мерзімдерін айқындайды. Бұл ретте, Қазақстан мен Өзбекстанның кедендік зертханалар ынтымақтастығы сияқты екіжақты тәжірибелер жалпы ОТГ деңгейіндегі ынтымақтастықты нығайтуға үлгі болады. Егер бұл бастамалар табысты жүзеге асырылса, аймақтық кедендік рәсімдердің тиімділігі мен ашықтығы артып, сауда ағындары жеделдейді. Келесі отырыста жобаның алғашқы нәтижелері мен техникалық талаптардың орындалу деңгейі маңызды бақылау нүктесі болады. Бұл үрдіс аймақтық бизнес үшін транзиттік және экспорттық операцияларды оңтайландыруға жаңа мүмкіндіктер ашады.