Пандемиядан кейінгі экономиканың даму сценарийлері мен негізгі тәуекелдері

Әлемдік экономика коронавирус пандемиясынан кейін жаңа кезеңге аяқ басты

2020 жылдың 16 сәуірінде Еуропалық банк реконструкциясы және дамуының (ЕБРР) бас экономисі Беата Яворчик бастаған жетекші экономистер тобы коронавирус пандемиясының әлемдік экономикаға әсерін талқылады. Сарапшылардың ортақ пікіріне сәйкес, қазіргі жағдай бірнеше сценарий бойынша дамуы мүмкін, оның ішінде терең дағдарысқа ұшырау немесе одан мықтырақ шығу ықтималдығы бар.

Мемлекеттік қолдаудың рөлі мен экономикалық реформалар

SciencePo және Лондон экономика мектебінің мамандары пандемия кезінде мемлекеттердің экономикаға араласуы айтарлықтай күшейгенін атап өтті. Эрик Берглоф мемлекеттік қолдаудың маңыздылығын ерекше атап, бірақ кейбір елдерде популизмнің өсу қаупі бар екенін ескертті. Сонымен қатар, Берглоф еңбек нарығы мен денсаулық сақтау саласында реформалар қажеттігін айтты. Яворчик әлсіз институттары бар елдерде жасырын ұлттықдандыру қаупін де атап өтті.

Жасыл және тұрақты өсуге шақыру

Лорд Стерннің пікірінше, пандемиядан кейінгі кезеңде экономика тек тұрақты әрі экологиялық таза бағытта дамуы тиіс. Сарапшылардың барлығы жеке сектордың белсенділігі экономикалық өсу үшін шешуші фактор болатынын мойындады. Сонымен қатар, пандемия қазіргі даму моделінің кемшіліктерін айқын көрсетті.

Қандай бизнес пен салаларға әсер етеді

Бұл талқылау негізінен мемлекеттік және жеке секторлардың, сондай-ақ денсаулық сақтау, еңбек нарығы және экология салаларының жетекшілері үшін маңызды. Әлемдік және өңірлік экономиканың даму стратегияларын қайта қарау қажеттілігі туындап отыр.

Қауіптер мен мүмкіндіктер

Пандемиядан кейінгі кезеңде дамыған елдерде мемлекеттік қолдаудың көлемі жоғары болғанымен, дамушы елдерде дағдарыстың салдары белгісіз болып қала береді. Популизмнің өсуі мен институционалдық әлсіздік экономикалық тұрақтылыққа қауіп төндіруі мүмкін. Сонымен бірге, реформалар мен жасыл технологияларға инвестициялар жаңа даму мүмкіндіктерін ашады.

Нені бақылау қажет

Экономикалық өсудің нақты сценарийлері, мемлекеттік қолдаудың тиімділігі, еңбек нарығы мен денсаулық сақтау реформаларының іске асуы, сондай-ақ жасыл және тұрақты даму индикаторлары маңызды бақылау нүктелері болады. Сонымен қатар, дамушы елдердегі институционалдық өзгерістер мен популизм деңгейі де назарда болуы тиіс.

Пандемиядан кейінгі экономикалық даму: тұрақтылық пен инновацияға бағытталған құрылымдық өзгерістер

Бұл талқылау пандемияның экономикалық әсерін бағалауда маңызды кезең екенін көрсетеді. Алдыңғы дағдарыстармен салыстырғанда, қазіргі жағдайда мемлекеттік араласудың көлемі мен сипаты ерекше. Бұл ретте дамыған елдерде қолдау шаралары кең көлемде жүзеге асырылса, дамушы елдерде жағдай күрделірек. Сарапшылардың пікірінше, пандемиядан кейінгі кезеңде экономиканың құрылымдық өзгерістері, оның ішінде еңбек нарығы мен денсаулық сақтау саласындағы реформалар, сондай-ақ жасыл технологияларға көшу маңызды болады. Бұл өзгерістер тұрақты және инклюзивті өсуге жол ашуы мүмкін.

Жеке сектордың белсенділігі мен инновацияға инвестиция салуы экономикалық қалпына келудің негізгі драйвері болмақ. Осыған орай, бизнес пен үкіметтер жаңа даму модельдерін әзірлеу мен іске асыруда ынтымақтастықты күшейтуі қажет. Сонымен қатар, институционалдық тұрақтылық пен ғылыми негізделген шешімдер қабылдау дағдарыстан шығудың маңызды факторы болып қала береді. Осы көрсеткіштер мен реформалардың жүзеге асуын бақылау экономикалық даму динамикасын түсінуге мүмкіндік береді.