Теңге 2026 жылғы қыркүйекте соңғы екі жылдағы ең жоғары деңгейге жетті

Теңгенің нығаюы және негізгі көрсеткіштер

2026 жылғы қыркүйекте теңге АҚШ долларына шаққанда 440,49 теңгеге дейін нығайды, бұл соңғы екі жылдағы ең жоғары көрсеткіш болып отыр. Сол айда Ұлттық банктің таза валюталық түсімі 46 млн АҚШ долларын құрады, ал Ұлттық қордан сатылымдар 200 млн долларға жетті. Сонымен қатар, алтынды айна операциялары шамамен 832 млн доллар көлемінде бағаланды. ЕНПФ үшін валютаны сатып алу көлемі 986 млн долларды құрады.

Валюталық нарықтағы сауда көлемінің өсуі

2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында биржадағы сауда көлемі 70,4 млрд АҚШ долларына жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 27 млрд долларға артты. Бұл өсім Қазақстанның валюталық нарығындағы белсенділіктің айтарлықтай артқанын көрсетеді.

Төлем балансы және сауда балансы

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында төлем балансындағы ағымдағы шоттың профициті 2,4 млрд долларды құрады, ал 2025 жылдың сәйкес кезеңінде бұл көрсеткіш 3,6 млрд доллар дефицит болған еді. Экспорт көлемі 27,1%-ға өсіп, 48,5 млрд долларға жетті. Сауда балансындағы профицит 7,7 млрд доллардан 16,2 млрд долларға дейін ұлғайды.

Валюталық ұсыныс пен инвестициялар

2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Ұлттық банктің валюталық нетто ұсынысы шамамен 41%-ға төмендеді. Сонымен бірге, шетелдік инвесторлардың мемлекеттік бағалы қағаздардағы үлесі 3,9 млрд доллардан 6 млрд долларға өсті. 2026 жылдың басынан бері олардың портфелі 2,3 млрд долларға ұлғайды.

Ұлттық банктің валюталық интервенциялары және рейтинг

Ұлттық банк валюталық нарықтағы ұсыныстың артықшылығына байланысты Ұлттық қор операцияларын айна режимінде бастауын кейінге қалдырды. Сонымен қатар, 2026 жылдың IV тоқсанында интервенция көлемі азайтылмақ. Тамыз айында S&P Global Ratings Қазақстанның суверенді кредиттік рейтингін BBB деңгейіне көтерді.

Қаржылық тұрақтылық пен болашақ болжамдар

Консервативті болжам бойынша, 2026 жылдың соңында доллардың теңгеге шаққандағы бағамы 490 теңге деңгейінде болады.

Валюталық нарықтағы өзгерістердің маңызы

Теңгенің соңғы екі жылдағы ең жоғары деңгейге жетуі Қазақстан экономикасының сыртқы сауда және қаржы ағындарындағы оң динамикасын көрсетеді. Сауда балансындағы профициттің ұлғаюы мен төлем балансындағы ағымдағы шоттың профицитке көшуі елдің сыртқы секторындағы тұрақтылықтың жақсарғанын айқындайды. Валюталық ұсыныстың төмендеуі мен Ұлттық банктің интервенцияларын азайтуы нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың теңгерімге келуіне ықпал етеді.

Қаржы нарығы мен инвесторларға әсері

Шетелдік инвесторлардың мемлекеттік бағалы қағаздарға қызығушылығының артуы Қазақстанның қаржы нарығына деген сенімділіктің өскенін білдіреді. Бұл тренд елдің сыртқы қаржыландыру көздерін кеңейтіп, мемлекеттік қарызды тиімді басқаруға мүмкіндік береді. S&P Global Ratings рейтингінің көтерілуі де инвестициялық ахуалды жақсартады.

Қадағалау қажет көрсеткіштер мен тәуекелдер

Алдағы кезеңде теңгенің бағамы мен Ұлттық банктің валюталық интервенцияларының көлемі, сондай-ақ сыртқы сауда мен төлем балансының динамикасы маңызды индикаторлар болады. Нарықтағы валюталық ұсыныстың өзгеруі мен сыртқы факторлар теңгенің тұрақтылығына әсер етуі мүмкін. Сонымен бірге, жаһандық нарықтағы валюта бағамдарының ауытқулары мен шикізат бағасының өзгерісі Қазақстан экономикасына ықпалын сақтайды.

Валюталық нарықтағы трендтер мен даму перспективалары

2026 жылғы алғашқы тоғыз айдағы сауда көлемінің айтарлықтай өсуі және төлем балансындағы оң өзгерістер валюталық нарықтағы белсенділіктің артуын көрсетеді. Бұл Қазақстанның сыртқы сауда және қаржы ағындарының тұрақтылығын арттыруға бағытталған саясаттың нәтижесі болып табылады. Ұлттық банктің интервенцияларын азайтуы нарықтық механизмдердің күшеюін білдіреді, бұл өз кезегінде валюталық нарықтың икемділігін арттырады. Дегенмен, консервативті болжамдар теңгенің 2026 жылдың соңында долларға шаққанда 490 теңге деңгейінде болатынын көрсетеді, бұл қазіргі нығаюдан белгілі бір әлсіреуді білдіруі мүмкін. Болашақта сыртқы экономикалық жағдайлар мен ішкі макроэкономикалық саясат валюталық нарықтың тұрақтылығын сақтауда шешуші фактор болады.