Қазақстанда маркетплейстерден 14 күн ішінде тауарды қайтару құқығы ресми бекітілді

Электрондық саудада тауарды қайтару құқығының жаңа форматы

2026 жылғы 7 тамызда Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдері электрондық саудадағы тауарларды қайтару тәртібі туралы келісімге қол қойды. Бұл құжатқа сәйкес, Қазақстан азаматтары маркетплейстерден алған сапасы дұрыс тауарды 14 күн ішінде еш себепсіз қайтаруға құқылы болады. Қайтару мерзімі тауарды алған күннен бастап есептеледі.

Қазақстан үшін маңызы мен қолданыс аясын анықтау

Бұл құқық ЕАЭО елдерінде тұтынушылардың интернет-дүкендерден сатып алған тауарларға қатысты құқықтарын теңестіруді көздейді. Қазіргі таңда Қазақстанда да 14 күн ішінде сапасы дұрыс тауарды қайтару құқығы бар, ол «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» заңның 14-бабында бекітілген. Сондықтан бұл келісім Қазақстан үшін жаңа талаптар енгізбейді, бірақ аймақтық деңгейде тұтынушылардың құқықтарын қорғауды күшейтеді.

Қандай салалар мен кәсіпкерлерге әсер етеді

Маркетплейстер, электрондық сауда операторлары, сондай-ақ тауар жеткізуші компаниялар бұл өзгерістерге тікелей қатысады. Келісімнің талаптарына сәйкес, маркетплейс операторлары дауларды сотқа жүгінбей шешуге көмектесуге міндетті. Сондай-ақ, сатушылар төлем әдістерін, оның ішінде ЕАЭО-ның ұлттық төлем жүйелерін ұсынуға тиіс болады.

Тәуекелдер мен белгісіздіктер

Қазіргі уақытта келісім Қазақстанда толық күшіне енген жоқ, себебі қажетті рәсімдер аяқталмаған. Сонымен қатар, Еуразиялық экономикалық комиссия қайтару шарттары мен ақша қайтару мерзімдерін нақтылайтын қосымша актілер әзірлейді. Бұл жағдай нарықта қайтару процедураларының біркелкілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, бірақ уақытша белгісіздік пен әкімшілік кедергілер туындауы ықтимал.

Не бақылау қажет

Келісімнің Қазақстанда күшіне ену мерзімі, Еуразиялық экономикалық комиссияның қосымша актілері мен олардың нақты шарттары маңызды бақылау нүктелері болады. Сондай-ақ, маркетплейстердің және сатушылардың жаңа талаптарға бейімделу деңгейі, тұтынушылардың қайтару тәжірибесі мен дауларды шешу механизмдерінің тиімділігі нарықтың даму динамикасын айқындайды.

Электрондық саудадағы тұтынушылар құқығының аймақтық үйлесімділігі және оның Қазақстан нарығына ықпалы

ЕАЭО елдерінің электрондық сауда саласындағы тұтынушылар құқықтарын біріздендіруі аймақтық нарықтағы сауда ағындарын жеңілдетеді және сенімділікті арттырады. Қазақстанда бұл келісімнің енгізілуі тұтынушылардың құқықтарын қорғауды күшейтіп, маркетплейстер мен сатушылардың қызмет сапасын жақсартуға итермелейді. Алайда, келісімнің күшіне енуі мен нақты ережелердің бекітілуі уақытты талап етеді, бұл кезеңде нарықтағы ойыншылар үшін әкімшілік және құқықтық тәуекелдер сақталады.

Осы өзгерістердің нарыққа әсерін толық бағалау үшін келісімнің күшіне ену мерзімін, қосымша нормативтік актілерді және нарықтық қатысушылардың бейімделуін мұқият бақылау қажет. Бұл ретте Қазақстанның ішкі заңнамасымен ЕАЭО талаптарының үйлесімділігі мен тұтынушылардың нақты құқықтарын қорғау деңгейі басты индикатор болады.