Қазақстанда цифрлық платформалардағы жұмыс тәртібі мен салық режимі жаңартылады

Цифрлық платформалардағы жұмысқа жаңа талаптар

Қазақстанда цифрлық платформалар арқылы жұмыс істейтін такси жүргізушілері, курьерлер және басқа да орындаушылар үшін бірыңғай жұмыс ережелері әзірленуде. Бұл ережелер қатысушыларды тіркеу тәртібін нақтылайды және олардың платформамен өзара әрекеттесуін реттейді. Жұмыс істеуші ретінде жеке тұлға, жеке кәсіпкер немесе заңды тұлға болуы мүмкін.

Салық және әлеуметтік төлемдерді операторлар есептейді

2026 жылдан бастап цифрлық платформалардағы өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арнайы салық режимі қолданылады. Осыған сәйкес, салықтар мен әлеуметтік төлемдерді платформа операторлары есептеп, аударып отырады. Әрбір әлеуметтік төлемнің мөлшері 1%-дан, барлығы төрт түрлі төлем қарастырылған. Сонымен қатар, платформалар жұмыс беруші ретінде міндетті зейнетақы жарналарын өз есебінен төлейді.

Құқықтық мәртебе және еңбек қатынастары

Жаңа ережелер платформалардағы жүргізушілер мен курьерлерді автоматты түрде қызметкер деп тануды көздемейді. Еңбек қатынастары нақты жұмыс ұйымдастырылу фактілері негізінде анықталады. Бұл тәсіл цифрлық платформалардағы икемді жұмысты сақтап, құқықтық айқындық береді.

Қамтылатын топтар мен нарықтық көлем

Қазіргі уақытта Қазақстанда цифрлық платформалар арқылы шамамен 1,1 миллион адам жұмыс істейді. Оның ішінде такси жүргізушілері – 443,2 мың, курьерлер – 79,1 мың, ал басқа орындаушылар – 19,5 мың адамды құрайды. Әлеуметтік төлемдер операторлар арқылы шамамен 542 мың адамға аударылады. Бір адам бірнеше платформада немесе түрлі қызмет түрлерін атқаруы мүмкін.

Риски мен мүмкіндіктер

Жаңа ережелер әлеуметтік төлемдерді жүйелі түрде жинақтауға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде жұмысшылардың әлеуметтік кепілдіктерін арттырады. Алайда, нақты енгізу мерзімі белгісіз, бұл бизнес пен орындаушылар үшін жоспарлауда белгісіздік тудырады. Сонымен қатар, еңбек қатынастарының нақты анықталмауы құқықтық дауларға әкелуі ықтимал.

Нені бақылау қажет

Жаңа ережелердің ресми қабылдану мерзімі мен толық мәтіні, әлеуметтік төлемдердің нақты көлемі мен олардың жұмысшыларға әсері маңызды бақылау нүктелері болады. Сондай-ақ, еңбек қатынастарының қалай реттелетіні және платформалардың салықтық міндеттемелерін қалай орындайтыны назарда болуы тиіс.

Цифрлық платформалардағы жұмысқа жаңа әлеуметтік және құқықтық модель қалыптасуы мүмкін

2026 жылдан бастап енгізілетін жаңа ережелер цифрлық платформалардағы жұмыс істеу тәртібін айтарлықтай өзгертеді. Әлеуметтік төлемдердің операторлар арқылы аударылуы жұмысшылардың әлеуметтік қорғалуын күшейтеді, бұл бұрынғы кезеңдерге қарағанда жүйелі әрі ашық механизмді білдіреді. Қазіргі 1,1 миллион адамды қамтитын нарықта бұл өзгерістер жұмысшылардың құқықтық мәртебесін нақтылауға және салықтық әкімшілендіруді жеңілдетуге бағытталған.

Бұл тенденция Қазақстандағы цифрлық экономика мен платформалық қызметтердің дамуына сәйкес келеді және еңбек нарығындағы икемділікті сақтай отырып, әлеуметтік кепілдіктерді кеңейтеді. Дегенмен, еңбек қатынастарының нақты анықтамасы мен жаңа салықтық режимнің толық енгізілуі бизнес пен орындаушылар үшін маңызды бақылау нүктелері болып қала береді. Осы көрсеткіштер мен нормативтік базаның дамуын мұқият қадағалау платформалар мен олардың қызметкерлерінің тұрақтылығы мен дамуына ықпал етеді.